72411_433649540042641_1286758800_n

Γράφει και συνομιλεί με το Μανόλη Φιλιππάκη η Φωτεινή Βαρδάκα…

Στους παιδαγωγικούς κύκλους  δε χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Αν ρωτήσεις τον ίδιο, συστήνεται ως «παιχνιδιάρης δάσκαλος». Πρεσβευτής της παιγνιώδους βιωματικής μάθησης στην Ελλάδα με εκατοντάδες ασκήσεις, παιχνίδια, δραστηριότητες και τραγούδια στο ενεργητικό του. Τα βιβλία και τα CD του πολύτιμα εργαλεία στα χέρια κάθε παιδαγωγού που θέλει την τάξη του εργαστήρι χαράς, δημιουργίας και μάθησης. Συνδυάζονται αυτά; Ο ίδιος θα σου απαντήσει πώς ναι και θα χρειαστεί δευτερόλεπτα για να σχεδιάσει άσκηση πάνω σε οποιοδήποτε θέμα του προτείνεις, προκειμένου να σου το αποδείξει. Συνοδός του για αρκετούς μήνες τον χρόνο μια βαλίτσα. Όταν κάποια στιγμή τον ρώτησα αν έχει υπολογίσει τα χιλιόμετρα που έχει διανύσει μου απάντησε πώς το μόνο που ξέρει είναι πώς πλήρωσε ναύλα ίσα με 4 αυτοκίνητα. Χιλιάδες χιλιόμετρα θα λέγαμε προκειμένου να διαδώσει την τέχνη του και τις ιδέες του με πάθος. Τον έχω δει «επί τω έργω» και είδα τα πρόσωπα των παιδιών και των δασκάλων τους να μεταμορφώνονται σε γεμάτα χαρά πρόσωπα μετά το πέρας του προγράμματός του. Είπα πολλά; Πιστέψτε με, δεν είπα τίποτα.

Ακολουθεί η συνέντευξή του στο elniplex.com, μια συνέντευξη που παρά την κούραση και το φορτωμένο πρόγραμμά του, με χαρά δέχτηκε να μας παραχωρήσει. Μιλάμε στον ενικό, όχι από έλλειψη σεβασμού αλλά επειδή ο ίδιος το επιθυμεί!

———————————————-

Ξέρω ότι κάνεις πολλά ταξίδια, αγαπάς τα ταξίδια ενώ πολλές φορές είναι για εσένα αναγκαίο κακό, ότι ταξιδεύεις σε χώρες πραγματικές αλλά και φανταστικές παίρνοντας μαζί σου χιλιάδες παιδιά. Η λέξη «ταξίδι» για εμένα είναι συνώνυμη με τον Μανόλη Φιλιππάκη. Για το λόγο αυτό, θα ήθελα να ταξιδέψουμε παρέα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον σου. Με ένα ταξίδι του νου στο παρελθόν, μίλησέ μας για τον Μανόλη Φιλιππάκη, τα παιδικά του χρόνια, τα πρώτα του βήματα στο χώρο της παιδαγωγικής.

Η ενασχόλησή μου με την παιγνιώδη βιωματική μάθηση άρχισε ασυνείδητα από τα πρώτα μου παιδικά χρόνια. Τότε, παίζαμε ατελείωτες ώρες, όλα τα παιδιά, μικρά και μεγάλα στους δρόμους μιας φτωχικής γειτονιάς στην περιοχή Χαλέπα Χανίων Κρήτης, όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα. Ήταν το πρώτο μου σχολείο τέχνης και ζωής. Τα κρύα χειμωνιάτικα Σαββατοκύριακα και τα ατελείωτα ζεστά καλοκαίρια, οι νοικοκυρές αναστέναζαν από τα παιχνίδια και τα ξεφωνητά μας. Μια κιμωλία για τα άσπρα περιγράμματα, ένα καλάμι για άλογο, λίγα κουφέτα από τον κυρ Σταύρο έφταναν για να στήσουμε το δικό μας ζαχαροπλαστείο. Αυτοοργάνωση, κανόνες, διάρκεια, ομάδα και πίναμε γουλιά γουλιά τις χαρές που απλόχερα μας πρόσφερε κάθε παιχνίδι. Αργότερα μια δική μου κιθάρα και το εικαστικό χέρι του Ανδρέα, ενίσχυαν το πάρτι και το τραγούδι. Τα χρόνια κύλησαν και το 1982, ως δάσκαλος πια, η ανάγκη για παιδαγωγικές, κοινωνικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις παιδιών με ειδικές ικανότητες έφερε στο προσκήνιο ασκήσεις και δραστηριότητες που είχαν παιγνιώδη χαρακτήρα, ικανό να πλησιάσει και να βοηθήσει να εξελιχθούν μειονεκτούντα άτομα. Η τέχνη, όπως είναι γνωστό, δημιουργεί πληθώρα ερεθισμάτων και αποτελεί ένα παντοδύναμο εργαλείο σωματικής, νοητικής και συναισθηματικής επίδρασης. Η ελαστικότητα της ύλης άφηνε τεράστια περιθώρια για πειραματισμό και πρακτικές εφαρμογές δραστηριοτήτων που ενώ φαινόταν απλά καλλιτεχνικές, αντίθετα είχαν την δύναμη να διεισδύσουν στον εσωτερικό κόσμο του μαθητή και να τον επηρεάσουν  τρισδιάστατα, νοητικά, συναισθηματικά και σωματικά. Πολλές φορές ήταν αρκετό ένα ρυθμικό «κράτημα» μιας συγχορδίας στην κιθάρα για να αλλάξει την ατμόσφαιρα στην τάξη.  Άλλες πάλι , παίζοντας «γεφυρούλες και ποταμάκια», περνώντας σε ζευγάρια το ένα παιδί κάτω από το άλλο, ή κάνοντας μια ομαδική ζωγραφική πετυχαίναμε να εμπεδωθούν θέματα γνώσης και συμπεριφοράς που είχαν πολύ σημαντικά αποτελέσματα.

Ταξίδεψες στην Αγγλία πριν περίπου 3 δεκαετίες. Για ποιο λόγο;

Έπαιξα πολύ με τις ευκαιρίες που μου δόθηκαν στα διάφορα σχολεία και ιδρύματα που εργάστηκα ως δάσκαλος. Υπήρχε πάντα μέσα μου όμως, ένα μεγάλο ερωτηματικό για το αν αυτό που κάνω είχε αδυναμίες ή ελλείψεις και το αν είχε την ανάγκη να πατήσει πάνω σε καλύτερες θεωρητικές βάσεις και να τεκμηριωθεί. Για το λόγο αυτό ένιωθα την ανάγκη να σπουδάσω το αντικείμενο της εμψύχωσης. Ταξίδεψα στην Αγγλία λοιπόν, με υποτροφία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, πριν 3 δεκαετίες περίπου, για να αποκτήσω ένα θεωρητικό υπόβαθρο και ένα πτυχίο που θα με βοηθούσε να βαδίσω πάνω σε πιο σίγουρους δρόμους. Στην Αγγλία έκανα βασικές σπουδές γύρω από την δραματοθεραπεία (drama therapy) και παράλληλες σπουδές γύρω από την κίνηση, την μουσική και το κοινωνικό θέατρο (community drama). Στη συνέχεια, γυρνώντας πίσω είχα το περιθώριο πια να δημιουργήσω ασκήσεις, παιχνίδια, δραστηριότητες και τραγούδια που θα ήταν πιο σίγουρα και δεν θα ήταν εύκολο το λάθος. Τις εφαρμογές αυτές τις τεκμηρίωσα επιπλέον με μικρής διάρκειας σπουδές σε Τσεχία και Σλοβακία,  όπου γνώρισα και την χρήση των άψυχων στοιχείων, κούκλας, μάσκας, μαριονέτας, σκιάς, δηλαδή της εμψύχωσης αψύχων. Το Συνθετικό θέατρο που αποτελεί την σύνθεση όλων αυτών ήταν η κορύφωση αυτής της επιπλέον γνώσης που απέκτησα.

Για να σε βρει κάποιος ειδικά τους θερινούς μήνες, πρέπει να ταξιδέψει ως την Κρήτη. Τι θα συναντήσει εκεί;

Εξέλιξη του ΚΕΕΔ (Διεθνές Κέντρο Επικοινωνίας , Έκφρασης και Δημιουργίας), δηλαδή της πρώτης σχολής εμψύχωσης για μικρούς και μεγάλους που έγινε στα Χανιά, το 1989, ήταν να γίνει ένα καλοκαιρινό σχολειό τέχνης και πολιτισμού. Ήταν ουσιαστικά μια κατασκήνωση προσαρμοσμένη στις ανάγκες των μικρών παιδιών, της παραδοσιακής ζωής που ήθελαν να βιώσουν και των υποδομών για καλλιτεχνικές δράσεις που ήταν το κυρίαρχο στοιχείο της δουλειάς μας. Έτσι, δημιουργήθηκε η κατασκήνωση «Τσικιμπούμ» που απέχει 13 χλμ από την πόλη των Χανίων. «Τσίκι» και «μπουμ», δύο λεξούλες λογοπαίγνια. «Τσίκι» παραφράζοντας το τσάκα τσάκα που σημαίνει κάνε κάτι γρήγορα, φανερώνει την ενέργεια, την δράση, την κίνηση και την ταχύτητα. Μπουμ, η έκρηξη, η χαρά, η ευτυχία. Τσικιμπούμ επομένως είναι ο χώρος της δράσης και της χαράς. Εκεί, φιλοξενούνται τα καλοκαίρια ως 300 παιδιά, από 6-14 ετών. Μια οργανωμένη κατασκήνωση που προσφέρει δωρεάν διακοπές σε παιδιά που καλύπτονται από ασφαλιστικά ταμεία. Έγινε διεθνές πολιτιστικό κέντρο πλέον η Tsikiboom, καθώς γίνονται και ανταλλαγές με ανάλογα γκρουπ παιδιών από το εξωτερικό. Παράλληλα, στους χώρους δράσης ενηλίκων υλοποιούνται σεμινάρια κάτω από τη συλλογική παιδαγωγική ομπρέλα του Art and Fun, εξέλιξη του ΚΕΕΔ, που δίνει την δυνατότητα σαν πολιτισμική εταιρεία να φιλοξενηθούν δάσκαλοι, νηπιαγωγοί, καλλιτέχνες, γυμναστές, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι και ψυχοθεραπευτές συμμετέχοντας σε προγράμματα κοινωνικοπαιδαγωγικού θεάτρου και μουσικοκινητικής, όχι μόνο με τις δικές μου εισηγήσεις και προσεγγίσεις αλλά και άλλων ειδικών.

σάρωση0082Κάνεις ταξίδια με το «Λευκό Αερόστατο» σου. Πες μας δυο λόγια για αυτό.

Το «Λευκό Αερόστατο» δημιουργήθηκε σαν ένας μικρός εκδοτικός οίκος με έδρα την Κρήτη, για να καλύψει τις ανάγκες σε βιβλία και οπτικοακουστικό υλικό των εκπαιδευομένων. Δηλαδή να δοθούν επιπλέον θεωρητικά και πρακτικά εφόδια σε αυτούς που παρακολουθούν τα σεμινάρια, για να μπορέσουν να κάνουν εφαρμογή των γνώσεων που απέκτησαν. Το «Λευκό Αερόστατο» έχει περιορισμένες εκδόσεις των παρακάτω βιβλίων. «Κοινωνικό θέατρο», «Μουσικοκινητική για παιδιά» δύο βιβλία που συνοδεύονται από 8  CD με υλικό για ασκήσεις μουσικοκινητικής. Σύντομα, θα κυκλοφορήσουν τα «60 επιλεγμένα παιχνιδοτράγουδα» και το «Παίζω- χορεύω», που θα συνοδεύονται από CD και DVD, που μπορούν να σταθούν πολύτιμα εργαλεία στα χέρια παιδαγωγών.

Τα τελευταία 4 χρόνια ταξιδεύεις συχνά στην Κύπρο. Για ποιο λόγο;

Η Κύπρος, τα τελευταία 4 χρόνια, υπήρξε για εμένα μια μεγάλη αγκαλιά, μια στέγη. Βρέθηκα εκεί για ένα συνέδριο, είδαν την δουλειά μου και από εκεί και πέρα άρχισαν βροχή οι προτάσεις για να κάνω προγράμματα στα σχολεία για παιδιά από 3 ετών και πάνω, καθώς και για εκπαίδευση και επιμόρφωση παιδαγωγών. Το Υπουργείο Παιδείας, με άδειά του, επιβραβεύει  αυτή την προσπάθεια και προτείνει στα σχολεία να με προσκαλούν για να εκπαιδεύονται μικροί και μεγάλοι, μέσα από «ταξίδια» που έχουν σχέση με το πολύτιμο εργαλείο που λέγεται κοινωνικοπαιδαγωγικό θέατρο και μουσικοκινητικές δραστηριότητες, πάντα με εμψυχωτικές διαδικασίες, βιωματικές εφαρμογές και ψυχαγωγικές διαστάσεις. Η Κύπρος στη συνέχεια, φαίνεται πως θα αποτελέσει για εμένα μια πιο σταθερή έδρα, διότι έτσι όπως εξελίσσονται οι διάφορες συνεργασίες και προτάσεις που υπάρχουν, πολύ σύντομα θα μπορέσει να γίνει η πρώτη επίσημη ανακοίνωση, για ένα μεταπτυχιακό πάνω στο θέμα «Τέχνες, παιδαγωγική και εμψύχωση». Για αυτό θα μπορέσουμε να μιλήσουμε μόλις υπάρχουν νεότερα και τεκμηριωμένα στοιχεία.

«Ταξίδι στη χώρα των χρωμάτων» και «Ταξίδι στην χώρα του Πομ πομ». Περί τίνος πρόκειται;

Το «Ταξίδι στη χώρα των χρωμάτων», το «Ταξίδι στην χώρα του Πομ πομ» και όλα τα υπόλοιπα μικρά και μεγάλα ταξίδια, ουσιαστικά αποτελούν μικρά θεατρικά δρώμενα. Είναι «one man show» με την απόλυτη και καθολική συμμετοχή παιδαγωγών και μαθητών κάθε σχολικής τάξης για παιδιά από 2-14 χρονών. Με άλλα λόγια, πηγαίνω σε όλη την Ελλάδα και στην Κύπρο, όπου μου ζητηθεί, σε οποιοδήποτε τμήμα, με ικανά ή λιγότερα ικανά παιδιά, αποτελώ τον πομπό και τον παιχνιδιάρη εντολέα πρότασης που ζητά την καθολική συμμετοχή των παιδιών και των συναδέλφων, ώστε να πραγματοποιηθούν αυτά τα μικρά ταξίδια που στηρίζονται στα λόγια του Καζαντζάκη «Ένα ταξίδι ισοδυναμεί με το διάβασμα 1000 βιβλίων». Έτσι λοιπόν, υπάρχει ένας κεντρικός κορμός δράσης πάνω στον οποίο δραστηριοποιούμαι εγώ, τα παιδιά και οι συνάδελφοι και με εμψυχωτικές διαδικασίες περνάμε 45 λεπτά ιδιαίτερα χαρούμενα, ταξιδιάρικα, μεταμορφωτικά. Μια εσωτερική ηρεμία, μεταμόρφωση και καθολική συμμετοχή του μυαλού και του σώματος χαρακτηρίζουν αυτά τα δρώμενα, όπου το καθένα είναι εξέλιξη του προηγούμενου. Κάθε ταξίδι στηρίζεται στο  προηγούμενο και έτσι αν ένα γκρουπ παιδιών κάνει το ένα μετά μπορεί να ακολουθήσει και το δεύτερο.

Τα «60 επιλεγμένα παιχνιδοτράγουδα» και το «Παίζω- χορεύω» πότε θα μας ταξιδέψουν;

Πρόκειται για τις καινούριες δουλειές μου που φαίνεται ότι το επόμενο εξάμηνο θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις «Λευκό Αερόστατο». Τα «60 επιλεγμένα παιχνιδοτράγουδα» αποτελούν την ριζική, βελτιωμένη έκδοση των προηγούμενων, ενώ το «Παίζω – χορεύω» είναι ένα έργο με διαπολιτισμικές προσεγγίσεις πάνω σε μουσικές από διάφορες χώρες, παραδοσιακές και άλλες, με στίχους που δημιουργούν δράση και χορό, ιδανικό για ομάδες παιδιών που έχουν στην σύνθεσή τους και παιδιά από άλλες χώρες.

Πόσο μακριά σε ταξιδεύουν τα όνειρά σου;

Τα όνειρά μου δεν τελειώνουν ποτέ, και αρχή μου είναι το «Ζω σαν να πεθάνω αύριο και ονειρεύομαι σαν να μην πεθάνω ποτέ», αυτό τα λέει όλα.

Εμείς ευχόμαστε να πραγματοποιηθούν όλα και να μας ταξιδεύεις για πολλά πολλά χρόνια. Μανόλη Φιλιππάκη, σε ευχαριστούμε πολύ!

elniplex.com